Teatri i Operas dhe kalendari i turpit

Nga Nolan Cinali

Teatri Kombëtar i Operas, Baletit dhe Ansamblit Popullor publikoi, më në fund, Kalendarin Artistik për muajin shtator 2025. I shumëpritur nga komuniteti artdashës i kryeqytetit prej javësh dhe i publikuar vetëm pasi shtatori kish nisur, ky kalendar përmban 12 aktivitete dhe ngjan më shumë me një shtojcë të aktiviteteve e axhendës së dikasterit të kulturës apo bashkive, se me një kalendar të mirëfilltë për një Opera Kombëtare.

Kalendari ka në brendësi të tij tre aktivitete (25 % e totalit) të quajtura “Java e Malit të Zi” (8 shtator), “Java e Arabisë Saudite” (18 shtator) dhe “Java kineze” (24 shtator). Dy prej këtyre aktiviteteve, as nuk do të zhvillohen fare në Teatrin e Operas. “Java e Arabisë Saudite” do të zhvillohet në Pallatin e Kongreseve dhe “Java kineze” në hollin e Universitetit të Arteve. Në të dy këto aktivitete, TKOB do të dërgojë si “delegacion” një përfaqësi nga Ansambli Kombëtar i Këngëve dhe Valleve Popullore. Ndërsa “Java e Malit të Zi”, në bashkëpunim me Javët Kulturore Ndërkombëtare, do të zhvillohet në hollin koncertor dhe të tre aktivitetet në tërësi janë pjesë e një projekti, tashmë prej shumë vitesh e ministrisë që mbulon kulturën. Ato ndihmojnë në rritjen e promovimit dhe shkëmbimeve kulturore mes vendeve e qeverive, por nuk mund të zënë çerekun e kalendarit për një Opera Kombëtare.

Për të mbetur te Ansambli, trupa e tij do të bëjë edhe dy udhëtime të tjera gjatë shtatorit për të marrë pjesë në aktivitete të organizuara nga bashkitë. Bylisi më 12 shtator dhe Peza më 16 shtator do të jenë ndalesat e Ansamblit Kombëtar, që nuk dihet pse nuk vendos në skenë një shfaqje të tijën, por duhet të bashkohet me axhendat bashkiake dhe “Bylis Polifonia” e “Peza në festë”.

Jashtë listës së bashkive nuk mund të mbetej Vlora, ku TKOB do të organizojë një koncert instrumental orkestral “Mullixhesha e bukur”. Nuk dihet numri i artistëve, të cilët do të angazhohen dhe as emrat e tyre, ndonëse nga koncerti në teatrin “Petro Marko” na ndajnë vetëm dy javë. Me sa duket një sekret që duhet ruajtur shtrenjtë.

Për pjesën që i takon operas dhe muzikës klasike, TKOB do të ketë gjatë gjithë muajit 3 aktivitete, një prej të cilëve është një aktivitet edukues për fëmijët. Dy aktivitetet e tjera janë Mbrëmja e përvitshme Gala e sopranos së njohur Ermonela Jaho dhe vendosja e operas “La Traviata”. Edhe për këtë opera nuk ka asnjë të dhënë për artistët që do të performojnë apo dirigjentin. Edhe ky një sekret që duhet ruajtur shtrenjtë.

Në teatrot e operave në të gjithë botën është një praktikë krejt normale që shpallja e datave të shfaqjeve dhe artistëve performues të bëhet shumë javë e muaj përpara. Në këtë mënyrë, publiku mund të përzgjedhë e të parashikojë se çfarë do të ndjekë. Sot në Tiranë dhe në Operan Kombëtare nuk ndodh kjo. Veç një kalendari të varfër, që i ngjan më shumë planit të punës së një qendre kulture në Labëri, në Shqipërinë e paëra ’90-tës (me javën kineze brenda saj), publiku duhet të presë edhe deklasifikimin dhe shpalljen publike të artistëve që do të ndjekë. Pak a shumë, siç pret që Silvinjo të shpallë listën e ekipit kombëtar.

Fjala vjen, pse turistët e shumtë që vizitojnë Tiranën dhe qendrën e saj të mos kenë mundësi ta mësojnë nga faqja zyrtare e TKOB disa muaj përpara se çfarë mund të shijojnë kulturalisht në kryeqytetin shqiptar. Kjo do të ndikonte në shtimin e publikut dhe reklamimin shumë të mirë të kulturës e artistëve tanë. Turistët që vijnë në Shqipëri mund të jenë kurioz e të kenë kërshëri të shohin një opera shqiptare e të huaj, por me artistë shqiptarë, një koncert të ansamblit apo një shfaqje të baletit. Për pak harrova… Ku është baleti në kalendar?!

A është ky manaxhim dhe prodhim kulturor për një ndër institucionet më të rëndësishëm kombëtar të kulturës? Përgjigja është mohuese, e thatë dhe shumë e shkurtër. Si vetë Kalendari Artistik i TKOB. Një kalendar i turpshëm për një institucion me aq histori.