Nga Elton METAJ
Kina festoi me madhështi 80-vjetorin e fitimit të lirisë pas Luftës së Dytë Botërore, me një demostrim të forcës ushtarake në sheshin e famshëm “Tienanamen”. Vetëm dy ditë parë, vendi gjigand i Azisë kishte tentuar të dëshmonte fuqinë e tij ekonomike, duke i dhënë jetë Forumit të Bashkëpunimit të Shangait. Nga Tianjini në Pekin, Kina synoi të konsolidonte rolin e saj udhëheqës në rajonin e Azisë, duke synuar të ushqejë shpresat e të mërziturve me politikën amerikane se një rend i ri botëror po vjen.
Lista e pjesëmarrësve në paradën ushtarake kineze është e mbushur me diktatorë e liderë autoritarë, të cilët qeverisin me dhunë e shtypje popujt e tyre, pa u kujdesuar aspak për vlerat demokratike dhe të drejtat e njeriut. Spikasin mes tyre ndërtuesit e trekëndëshit Kinë-Rusi-Kore e Veriut. Irani me kënaqësi do t’i bashkangjitej treshes Xi Jiping-Vladimir Putin-Kim Jong Un, ndërsa Turqia me zgjuarsi e ktheu Presidentin Erdogan nga Tianjini në Ankara, duke shmangur paradën ushtarake dhe ulur nivelin e përfaqësimit. Nga ana e saj, India (ndihmesë e madhe tregtare e Rusisë) ndodhet me “turinjtë varur” ndaj SHBA-së për tarifat e larta doganore dhe dashurinë e Uashingtonit me gjeneralët pakistanezë.
Teksa në Pekin festohej, Donald Trump do të logohej në mesnatën uashingtoniane në rrjetin e tij social “Truth” për t’i folur botës mbarë, më qartë se kurrë dhe për të deshifruar manovrat diplomatike kineze, të kamufluara me samite ekonomike e parakalime ushtarake. Kreu i Shtëpisë së Bardhë akuzoi liderët e Kinës, Koresë së Veriut dhe Rusisë, as më shumë e as më pak, por për komplot kundër SHBA-së, duke kujtuar edhe gjakun amerikan të derdhur që Kina të fitonte lirinë.
“Ju lutem, përcillini përshëndetjet e mia më të ngrohta (presidentit rus) Vladimir Putin dhe (liderit të Koresë së Veriut) Kim Jong Un, ndërsa ju komplotoni kundër Shteteve të Bashkuara të Amerikës”. Ishin këto fjalët e Donald Trump, të mbushura me ironi, por edhe qartësi leximi të asaj që po ndodhte në Pekin, ku Xi Jinping, Vladimir Putin dhe Kim Jong Un (pas një rruge të gjatë me tren) u shfaqën për herë të parë të tre së bashku.
Me deklaratën e Presidentit Trump duket se “zaret janë hedhur” dhe tashmë edhe publikisht bota është e ndarë në dy “brigje”, ndonëse ka ende shtete edhe anëtare të Bashkimit Europian e NATO-s që “lundrojnë” mes dallgëve, që po bëhen gjithnjë e më të mëdha për anijet e tyre. Aksi euroatlantik SHBA-Europë, tashmë ka haptazi përballë trekëndëshin aziatik Kinë-Rusi-Kore e Veriut.
Eshtë kjo një mundësi e artë për botën perëndimore, që beson te vlerat demokratike, pluralizmi dhe të drejtat e njeriut, për të forcuar lidhjet dhe bashkëpunimin. Eshtë kjo situatë një mundësi e mirë për Europën që “t’i thërrasë mendjes” dhe të zbatojë reforma të forta për të shpëtuar Bashkimin Europian dhe NATO-n, duke e lidhur sa më fortë kavon pas anijes së fuqishme amerikane.
Percepitimi i ngjarjeve, i ndikuar shumë nga lufta në Ukrainë, sulmi amerikano-izraelit ndaj Iranit, konflikti në Gaza dhe politika e tarifave doganore të SHBA, ndonëse disa prej tyre ngjarje tragjike e me shumë viktima, ka sjellë edhe efekte pozitive, duke detyruar shtete dhe fuqi të mëdha ekonomike e ushtarake të marrin anë dhe të gjejnë aleatë. Europa padyshim trokiti në Uashington, ku u duk se besonte që do të gjente zgjidhje edhe Rusia. Por jo. Putin, i furnizuar me ushtarë nga Kim Jong Un, me mbështetje tregtare nga indiani Modi dhe me teknologji e shpresë nga Xi Jiping ka zgjedhur haptazi t’i bashkohet fuqive jodemokratike të lindjes.
Në këtë kornizë, pasi palët janë rreshtuar, ecuria e mëtejshme e konfliktit ushtarak në Ukrainë shndërrohet gjithnjë e më tepër në nyjen domethënëse për të vendosur se nga cila anë do të lëvizë peshorja. SHBA dhe Europa, teksa kërkojnë paqen, nuk duhet të harrojnë se lufta mund dhe duhet fituar në terren. Aty është parada e vërtetë e botës demokratike.
Leave a Reply