Nga Elton METAJ
Më tepër se një vit më parë, kur deputeti Erion Braçe mbronte me forcë rëndësinë e angazhimit të Kuvendit për ndërtimin e një Strategjie Kombëtare kundër Dezinformimit dhe Ndërhyrjeve të Huaja, shumë aktorë politik dhe mediatik e panë këtë nisëm si një tjetër betejë të zhurmshme të socialistit ish-gazetar. Opozita e paragjykoi, e qortoi dhe e bojkotoi Komisionin e Posaçëm parlamentar, vetë anëtarët e shumicës ishin jo shumë aktivë në seancat e para, një pjesë e institucioneve të thirrura për të dhënë ekspertizë duket se “përtonin” të furnizonin me materiale tryezën e Kuvendit apo të tjerë “lanin gojën” me angazhime e shkresa sipërfaqësore.
Komuniteti mediatik ishte gjithashtu skeptik për nismën dhe kritik për mënyrën e kthimit të idesë fillestare në një strukturë parlamentare, vetëm me deputetët e mazhorancës. Për ta shtuar disi klimën e zymtë të startit ndoshta kishte ndikuar indirekt edhe vetë Erion Braçe, deputeti më aktiv dhe i përgatitur i Kuvendit prej disa legjislaturash, i cili ndonëse vinte nga bota komplekse e gazetarisë, nuk ishte në marrëdhënie të mira me disa nga pronarët e medias dhe drejtuesit e emisioneve politike në televizionet kryesore. Kjo bëri që ideja fillestare dhe katër objektivat e Komisionit të Posaçëm të mos shpjegoheshin mirë dhe në kohën e duhur për publikun.
Ngritja dhe konsolidimi i kapaciteteve institucionale për të parandaluar, zbuluar dhe analizuar ndërhyrjet e huaja në fushatat zgjedhore dhe financimet politike; mbrojtja e sigurisë kombëtare nga ndërhyrjet e huaja; mbrojtja e ekonomisë dhe sektorëve të tjerë kritikë dhe mbrojtja dhe forcimi i lirisë së shprehjes e medias dhe rritja e ndërgjegjësimit së opinionit publik kundër dezinformimit, ishin dhe mbeten 4 objektiva tejet realë dhe ambiciozë.
Megjithatë ecuria e Komisionit të Posaçëm davariti disa nga dyshimet e kritikëve, mes të cilave, akuzën se Braçe dhe të tijët ishin një mision gjuhëprerës ndaj medias përpara zgjedhjeve parlamentare të vitit 2025. Komisioni nuk pati asnjë lidhje me zgjedhjet e 11 Majit, përkundrazi fushata elektorale dhe procesi zgjedhor nuk ishin periudha më e mirë për të krijuar një situatë fertile kundër dezinformimit dhe ndërtimit të Strategjisë.
Por përtej ecurisë së procesit, diskutimeve, kritikave e debateve, tashmë me votimin nga Kuvendi i Shqipërisë kemi zyrtarisht një Strategji Kombëtare, që nuk ndalet vetëm te luftimi i dezinformimit në media e politikë, por kërkon hapa konkretë ligjorë edhe për ndërhyrjet e huaja dashakeqe në ekonomi dhe sektorët strategjikë. Sigurisht dokumenti nuk është perfekt dhe institucionet shqiptare i trajtojnë edhe sot dezinformimin dhe ndërhyrjet e huaja, kur ato liidhen me kërcënimet ndaj sigurisë kombëtare. Edhe Strategjia, kryesisht në pjesën shpjeguese të saj, ngjante më shumë me raportet publike e jopublike të institucioneve të specializuara, gjatë viteve të shkuara. Por çfarë Strategjia shtyn përpara është një kalendar shumë ambicioz veprimesh, që kërkon masa e akte ligjore e nënligjore prej periudhës shtator-dhjetor 2025.
Pikërisht këtu lindin sfidat e para të vërteta të Strategjisë:
Së pari, institucionet shtetërore, të përcaktuara si përgjegjëse në plan-veprim, duhet të jenë të gatshëm në kohë për ta furnizuar Qeverinë dhe Kuvendin me propozime konkrete që çojnë në vendimmarrje. Për këtë duhet që administratat përkatëse, jo vetëm ta zbërthejnë pikë për pikë dokumentin, por edhe të kenë kapacitetet e duhura për të draftuar cilësisht projekte aktesh ligjore e nënligjore;
Së dyti, procesi konsultues duhet zgjeruar sa më shumë të jetë e mundur në publik, për të sqaruar se strategjia nuk është utopi apo fiksim i një deputeti e mazhorance, por përpjekje për zgjidhjen e shqetësimeve konkrete dhe pjesë e angazhimit të Shqipërisë në NATO dhe Bashkimin Europian;
Së treti, procesi konsultues e vendimmarrës duhet të tentojë pa u lodhur të “fitojë zemrën” e medias, aktorëve të saj të vërtetë, gazetarëve të terrenit e zërave të besueshëm. Padyshim që komuniteti mediatik, laraman ndonjëherë apo pa ngjyra një herë tjetër, ka problemet e tij, që lidhen me besueshmërinë e transparencën, por kjo nuk është arsye për ta anatemuar e larguar, aq më tepër për një dokument që prek direkt median;
Së katërti, thithja e ekspertizës cilësore nga jashtë, veçanërisht në sferën e ndërhyrjeve të huaja dashakeqe, do ta bënte procesin shumë më të plotë dhe me shkallë më të lartë besueshmërie. Bota demokratike, SHBA dhe vendet perëndimore, pavarësisht qasjes disi të ndryshuar në Uashington për dezinformimin, kanë sot mundësinë t’i ofrojnë një vendi të vogël si Shqipëria “ajkën” e mendimit dhe eksperiencës për trajtimin e ndërhyrjeve të huaja.
Katër sfida për katër objektiva, që nuk janë fjalë, por kërcënime reale të djeshme, të sotme dhe të nesërme, siç konfirmoi edhe Samiti i fundit i NATO-s, formojnë një trajektore veprimi jo të lehtë për ekzekutivin dhe Parlamentin e ardhshëm. Megjithatë Shqipëria duhet të guxojë me forcë të sjellë hapa konkretë kundër dezinformimit dhe ndërhyrjeve të huaja. Nëse kjo arrihet, në Samitin e Aleancës të vitit 2027 në Shqipëri do të kemi shumëçka t’u tregojmë Aleatëve dhe Dashakeqësve në Moskë e gjetkë, veç radarëve, kundërajrorëve, helikopterëve e batalioneve speciale.
