Zyra e prokurorit federal belg ka lëshuar një urdhër arresti ndërkombëtar për Eliau Eluasvili, një konsulent të dyshuar se vepronte për llogari të kompanisë “Elbit Systems”, prodhuesi më i madh i industrisë ushtarake të Izraelit, si pasojë e hetimeve për disa kontrata nga agjenci të NATO-s. Një grup organesh mediatike nga Belgjika, Franca dhe Holanda kanë investiguar mbi këto kontrata dhe lidhjet e shumta të kompanisë izraelite, që rezulton të jetë pezulluar në korrik 2025 nga NATO për pjesëmarrje të mëtejshme në tenderët e saj.
Grupi i mediave dhe portaleve “La Lettre”, “Le Soir”, “Knack” dhe “Follow the Money” bëri të ditur se për disa muaj ka hetuar mbi rryshfetet e dhëna në lidhje me disa kontrata të mëdha armatimi të Agjencisë për Mbështetje dhe Prokurimet të NATO-s (NSPA). Skandali duket se ka goditur NATO-n prej pranverës, ndërsa 5 punonjës dhe ish-punonjës të NSPA, me bazë në Luksemburg, mësohet se janë arrestuar gjatë muajve të fundit.
Vetëm gjatë këtij viti, NSPA ka shpenzuar rreth 10 miliardë euro, sipas hetimeve të medias.
Konsulenti Eluasvili, sipas medias, ka ndihmuar kompaninë gjigande izraelite “Elbit Systems” të sigurojë kontrata të shumta, duke manipuluar termat (kushtet) e tyre. Sipas burimeve të mediave të angazhuara në investigim, NATO ka vendosur gjatë verës së shkuar të pezullojë disa programe të lidhura me grupin “Elbit Systems”, që vitin e shkuar ka patur një xhiro prej mbi 6.8 miliardë euro. Masa e pezullimit ishte ndër hapat e para të ndërmarra pas valës së arrestimeve në periudhën shkurt-maj 2025.
Një mesazh i brendshëm i datës 31 korrik i postës elektronike të NSPA, sipas grupit të mediave, i lidh këto kontrata me ato që cilësohen si “kontrata të dhëna kompanive që janë subjekt i aktiviteteve mashtruese”. Lista përmban 15 kontrata të pezulluara nga NATO. Nga këto, 13 kontrata janë dhënë për “Elbit Systems” dhe nënkontraktorin e tij “Orion Advanced Systems”.
“Elbit” dhe Shqipëria
Përmes bashkëpunimit ndërmjet kompanisë shtetërore shqiptare KAYO sh.a dhe gjigantit izraelit të teknologjisë ushtarake, Elbit Systems Ltd, në qytetin e Vlorës do të rikthehet shkolla e Aviacionit, ku do të përgatiten pilotë ushtarakë dhe civilë. Marrëveshja u nënshkrua në muajin prill në Vlorë, në prani të kryeministrit Edi Rama, zëvendëskryeministres Belinda Balluku, ministrit të Mbrojtjes Pirro Vengu dhe Shefit të Shtabit të Përgjithshëm të FA, gjeneral-lejtnant Arben Kingji.
Sipas njoftimit zyrtar, ky projekt do të shërbejë për ngritjen e kapaciteteve të edukimit dhe trajnimit të pilotëve dhe kontrollorëve të fluturimit, duke garantuar mbështetje të qëndrueshme për Forcat e Armatosura në fushën e aviacionit. Kryeministri Rama e cilësoi marrëveshjen si një hap të rëndësishëm për krijimin e një baze të qëndrueshme dhe cilësore të kapitalit njerëzor, në funksion të aviacionit civil dhe atij ushtarak.
Rihapja e Akademisë së Aviacionit pritet të ulë kostot e trajnimit, të garantojë çertifikim të pavarur dhe të rrisë ndjeshëm kapacitetet kombëtare në fushën e mbrojtjes dhe të aviacionit civil.
Dronët shqiptarë dhe Izraeli
Pas deklaratës së kryeministrit Edi Rama gjatë muajit shtator 2025 se Shqipëria do të përdorë dronë të prodhimit vendas për sigurinë e Samitit të NATO-s në vitin 2027, Ministria e Mbrojtjes ka sqaruar pozicionin e saj për rolin e industrisë ushtarake shqiptare dhe për përfshirjen e mundshme të gjigantit izraelit Elbit Systems Ltd. në projekt. Në një përgjigje zyrtare për “Albanian Post”, Ministria theksoi se aktualisht vendi ndodhet në një fazë studimi për përftimin e kapaciteteve mbrojtëse ajrore, dhe çdo bashkëpunim konkret do të përcaktohet në përputhje me ligjin.
“Forcat e Armatosura Shqiptare po bëjnë përpjekje të vazhdueshme për rritjen e kapaciteteve mbrojtëse ajrore. Aktualisht Ministria e Mbrojtjes është në fazën e studimit sesi do të procedohet për përftimin e kapaciteteve të sipërpërmendura”, thuhet në reagimin zyrtar.
Sa i përket përfshirjes së Elbit Systems Ltd, Ministria kujton se është shoqëria shtetërore KAYO sh.a. ajo që mban licencën për prodhimin, demilitarizimin dhe tregtimin e pajisjeve dhe teknologjive ushtarake. “Shoqëria KAYO ka të drejtë të hyjë në marrëdhënie me palët e treta, subjekte shtetërore ose private, vendase apo të huaja, në të gjitha fazat e zhvillimit të veprimtarisë së saj, në përputhje me kriteret dhe procedurat e caktuara me ligj”, thuhet në sqarim.
“Ne do të prodhojmë makinat tona ushtarake dhe do t’i shesim ato në botë. Shteti shqiptar, përmes Ministrisë së Mbrojtjes, do të jetë bashkëpronare e gjithë kësaj industrie dhe do të përfitojë financiarisht”, tha Rama. Pak ditë pas kësaj deklarate, Këshilli i Ministrave i Shqipërisë miratoi një marrëveshje kuadër me Izraelin, duke i hapur rrugën bashkëpunimit në fushën e mbrojtjes.
Marrëveshja u inicua nga Ministria e Mbrojtjes dhe parashikon shkëmbime teknologjike, projekte të përbashkëta dhe bashkëpunim operacional në industrinë e mbrojtjes.
Qeveria shqiptare është në bisedime me gjashtë kompani të huaja për të prodhuar pajisje ushtarake, zbuloi në muajin qershor ministri i Mbrojtjes, Pirro Vengu.
Leave a Reply