Kryeministri kanadez paralajmëron për “përçarje” të rendit botëror

Kryeministri kanadez, Mark Karnej paralajmëroi në Forumin Ekonomik Botëror në Davos të Zvicrës për rrezikun e një “përçarjeje” në rendin botëror. Ai tha në një fjalim se vendet e fuqishme, si Shtetet e Bashkuara të Amerikës – të cilat nuk i përmendi – po përfitonin nga vendet më të dobëta. “Duket se çdo ditë na kujtohet se jetojmë në një epokë rivaliteti të fuqive të mëdha. Se rendi i bazuar në rregulla po venitet. Se të fortët mund të bëjnë atë që munden dhe të dobëtit duhet të vuajnë atë që duhet”, tha dje Karnej në Davos.

Ai shpjegoi se vendet e forta po i përdornin si armë mjetet e integrimit ekonomik, të përdorura normalisht për bashkëpunim ndërkombëtar, për të prishur rendin botëror që u krijua në shekullin XX. “Keto vende po përdorin tarifat si leva dhe po shfrytëzojnë zinxhirët e furnizimit”, tha kryeministri, pa përmendur presidentin e SHBA-së Donald Trump. “Nuk mund të ‘jetosh brenda gënjeshtrës’ së përfitimit të ndërsjellë përmes integrimit kur integrimi bëhet burimi i nënshtrimit tënd”, tha Carney, duke iu referuar teorisë së një disidenti çek.

SHBA-ja, e cila është në krye të rendit botëror, njoftoi tarifa te reja për vendet që kundërshtonin përpjekjet e tij për të marrë kontrollin e Groenlandës.

Trump gjithashtu ka kërcënuar me hakmarrje ekonomike kundër vendeve që ai pretendon se kanë bërë “padrejtësi”.

“Të gjithë përfituan nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Por unë kam qenë shumë i drejtë dhe u vura atyre një tarifë dhe ishte në rregull”, tha Trump.

“Por e kuptova se pa ne, nuk është më Zvicër. Pa ne, nuk është asnjë nga vendet që përfaqësohen këtu”, shtoi ai.

Carney, i cili konfirmoi kundërshtimin e Kanadasë ndaj disa veprimeve të Trump, paralajmëroi se presidenti amerikan mund ta ndryshonte rendin botëror edhe më shumë nëse ai nuk merrte në konsideratë vlerat e përbashkëta të aleatëve të SHBA-së.

“Udhëheqësit e fuqishëm që janë të interesuar vetëm të shfrytëzojnë homologët e tyre mund ta dobësojnë përfundimisht organizatën politike globale”, tha Karnej.

“Nëse fuqitë e mëdha braktisin edhe pretendimin e rregullave dhe vlerave për ndjekjen e papenguar të pushtetit dhe interesave të tyre, fitimet nga transaksionalizmi do të bëhen më të vështira për t’u replikuar”, tha ai.