Nga Elton METAJ
Bashkimi Evropian pranoi për herë të parë publikisht planet, disi të avancuara, për ngritjen e një shërbimi inteligjent. I konceptuar të funksionojë nën drejtimin e “Kryeministres së Evropës”, Ursula Von Der Lejen, shërbimi inteligjent do të synojë të përmirësojë përdorimin e informacionit të grumbulluar nga shërbimet e vendeve anëtare dhe burime të tjera.
Sipas detajeve të projektit, Shërbimi Inteligjent i Bashkimit Evropian, nën drejtimin e krahut ekzekutiv të Brukselit, parashikon të bëjë bashkë zyrtarë të komunitetit të inteligjencës nga vendet anëtare, që do të përmbledhin informacionet për qëllimin e përbashkët, sigurinë e Evropës. Përpjekja për të përmirësuar aftësitë e sigurisë dhe inteligjencës së BE-së ka marrë shtysë qartësisht nga lufta hibride që Rusia tashmë ka nisur me Evropën demokratike dhe padyshim nga qasja e re e Presidentit amerikan Trump ndaj BE-së dhe sigurisë së saj.
Megjithatë ideja e një shërbimi inteligjent të BE-së, që synon të forcojë vetë strukturën evropiane të sigurisë, përballet me disa kundërshtime dhe sfida:
Së pari, ideja e Brukselit e kufizon këtë shërbim si një qendër nën Komisionin Evropian, ku disa nga mendjet më prodhimtare në analizë do të shkruajnë raporte sintetike për vendimmarrësit e BE-së, duke shfrytëzuar informacionet nga dy burime bazë: Shërbimet kombëtare të vendeve anëtare dhe strukturat evropiane, të shpërndara anembanë globit. Pra BE nuk do të ketë agjentët e saj në terren për të grumbulluar të dhëna dhe informacion.
Së dyti, brenda vetë Komisionit Evropian, ideja e shtyrë përpara nga Von Der Lejen ka ndeshur në reagimin e Shërbimit të Jashtëm, që e shikon veten të dubluar apo të anashkaluar, me një bërthamë të inteligjencës në Bruksel dhe kanalizimin e informacioneve te analistët e specializuar në çështjet e sigurisë.
Së treti, rritja e bashkëpunimit të shërbimeve inteligjente në Evropë, veçanërisht pas 11 shtatorit 2001 në SHBA dhe kërcënimit terrorist, ndonëse ka qenë shumë efikas, sërish ka patur kufizimet e veta. Deri në çfarë shkalle shërbimet kombëtare do të jenë të gatshme të ndajnë informacion me homologët apo Shërbimin e BE-së, mbetet një pikëpyetje e madhe.
Së katërti, BE synon ta nxisë shkëmbimin e informacionit, në bazë të një parimi të njohur në fushën e inteligjencës “Duhet të japësh diçka, që të marrësh diçka”. Vetë BE, me shumë struktura të shpërndara në dhjetëra shtete, duke nisur nga përfaqësitë diplomatike, rrjetin e qindra projekteve që financojnë, deri te qendrat e organizatat e pafundme që koordinojnë, ka një vargmal me informacione, që mund të rezultojnë të vlefshme për t’u shkëmbyer edhe me vendet më refraktare në bashkëpunim. Megjithatë grumbullimi i këtij informacioni në formën e duhur mbetet jo i lehtë.
Së pesti, ndikimi dhe infiltrimi rus në disa vende të BE-së dhe, me gjasë, në vetë shërbimet e tyre inteligjente, mbetet një tjetër pikë që e dobëson idenë e një bashkëpunimi të përgjithshëm brenda 27 vendeve anëtare. Të paktën dy qeveri të BE-së kanë shfaqur hapur qasjen e tyre të ndryshme nga Brukseli lidhur me sanksionet ndaj Rusisë dhe furnizimin ushtarak të Ukrainës, duke e rritur shkallën e vështirësisë për shkëmbim të informacioneve të klasifikuara mes shërbimeve inteligjente. Gjithashtu, shtimi i anëtarëve të rinj në BE do të duhet të parashikojë edhe mënyrën e integrimit të shërbimeve të këtyre vendeve në skemën e bërthamës së inteligjencës në Bruksel.
Por pavarësisht sfidave që paraqet dhe fatit që do të ketë, nisma e një strukture për rritjen e sigurisë së Evropës së Bashkuar duhet vlerësuar si një përpjekje që dëshmon të paktën vetëdijen e Brukselit për çfarë ndodh sot dhe çfarë mund të ndodhë nesër në tablonë gjeopolitike. E agresuar nga Rusia në mënyrë të përditshme me luftën hibride dhe përballë ftohtësisë amerikane, Evropa duhet ta garantojë vetë sigurinë e saj. Qoftë edhe pa agjentët evropianë në terren.
Leave a Reply