Nga Elton METAJ
Zhvillimi i Samitit të NATO-s në fund të qershorit 2025 dhe fiksimi i shpenzimeve për çdo vend anëtar në nivelin 5% të Prodhimit të Brendshëm Bruto, ndonëse i shkallëzuar (3.5 % + 1.5 %), riktheu vëmendjen, jo vetëm te buxhetet ushtarake, por mbi të gjitha te aftësia mbrojtëse e Shqipërisë.
Diskutimi serioz, mundësitë dhe alternativat se si mund të mbërrihej në 10 vitet e ardhshëm për të investuar kaq shumë për mbrojtjen dhe sigurinë u shoqëruan edhe me pyetje zhvlerësuese e paragjykuese dhe dilema ironike:
1- A kemi ne ushtri të aftë e të pajisur për të rezistuar?
2- Kush do të luftojë kur të rinjtë po ikin, ndërsa brezi i ri ka prioritete të tjera?
Së pari, Ushtria Shqiptare sot padyshim që nuk është nivelet më të larta të ushtrive të NATO-s. Për këtë ka arsye shumë, prej prapambetjes strategjike dhe teknike gjatë viteve të komunizmit, deri te shkatërrimi me themel që u “realizua me sukses” në vitin 1997. Për më tepër një Forcë e Armatosur e një vendi të vogël as 3 milionë banorësh ka kufizimet e veta.
Nga ana tjetër progresi i ushtrisë kuqezi, angazhimi i saj, tashmë i përhershëm, në misione jashtë vendit në Irak, Afganistan, Bosnje-Hercegovinë, Sudan e gjetkë dhe partneriteti i shkëlqyer me ushtrinë amerikane dhe aleatë të tjerë është lehtësisht i dukshëm. Por ushtritë nuk bëhen në një ditë. Për to duhen para, vizion dhe kohë. Edhe më shumë buxhete kërkohen kur duhet të rikuperosh një prapambetje prej dekadash. Pikërisht në këtë pikë diçka ka nisur të lëvizë dhe shkundja e ardhur nga Samiti i NATO-s do ta bëjë Ministrinë e Mbrojtjes shumë më të zëshme përballë çdo burokrati të Ministrisë së Financave.
Së dyti, ikja/emigrimi i të rinjve nuk prek vetëm ushtrinë dhe kapacitetet e saj njerëzore. Fenomene të tilla sjellin vështirësi edhe në sektorë të tjerë, duke shtyrë drejt zgjidhjeve dhe përshtatjeve efikase. Shqipëria nuk ka pretenduar dhe nuk mund të pretendojë ta bazojë fuqinë e saj ushtarake te numri i lartë i trupave. Edhe po të duam, për 100 vitet e ardhshëm këtë nuk e realizojmë dot. Strategjitë ushtarake, të klasifikuara dhe hapura për publikun, e kanë specifikuar qartë si duhet konceptuar mbrojtja jonë dhe si duhet vepruar në rast sulmi. Të certifikuara edhe nga NATO, ato plane ushtarake janë një garanci sigurie, ndonëse garancia absolute është më e lehtë të arrihet në letër.
Mbi të gjitha, pavarësisht ironive, dyshimeve e mosbesimit, siguria e Shqipërisë është e lidhur me NATO-n. Por thënë kjo, askush nuk duhet të “flejë mbi dafina”. Nëse të rinjtë tanë preferojnë celularin e laptopin apo më keq akoma, kafenetë dhe muhabetin përpara uniformës dhe angazhimit për mbrojtje, nuk duhet të mendojmë se bashkëmoshatarët e tyre europianë në Romë e Milano, Paris e Nisë, Madrid e Barcelonë, Londër e Liverpul me zor presin të vishen ushtarë. Aq më pak ata, do të linin jetën e metropoleve europiane për të mbrojtur një vend në Lindje të Europës.
Ndaj sfidat kthehen drejt zgjidhjeve të menduara mirë, skemave stimuluese për t’i bërë të rinjtë dhe jo vetëm, pjesë integrale e sistemit të mbrojtjes. Duke nisur ndoshta nga arsimi dhe tekstet shkollore për të vijuar me bursat, trajnimin e vazhdueshëm, strehimin, trajtimin financiar dhe mbështetjen e familjarëve. Kur t’i kemi bërë këto si ushtritë më të mira të NATO-s, atëherë do të kuptojmë se ndoshta edhe 5 % e PBB-së do të na duket e pamjaftueshme 
